Site İçi Arama

savunma

Ukrayna’nın İkinci Büyük Şehri Kharkiv Rusların Eline mi Geçiyor?

2024 Mart ayında başlayan Rus bombardımanlarının yoğunluğunu Kharkiv'de büyük bir tahribata neden oluyor. Kentin artık “ikinci bir Halep” olma riskiyle karşı karşıya olduğu değerlendirmeleri yapılıyor.

2024 bahar ayları biterken, 24 Şubat 2022 tarihinde başlayan Rusya-Ukrayna Savaşı henüz bitecek gibi gözükmüyor. Ruslar Dinyeper Nehri’nin doğusuna çekildikleri andan beri Ukrayna’yı cephe savaşına mahkûm etmişlerdi. Geçen yıl bu zamanlarda Ukrayna Ordusu’nun karşı taarruzları Rus Ordu cephesini yaracakları ve hatta Rusları Donetsk ve Luhansk bölgelerinden atacakları, sonrasında da sıranın Kırım’a geleceği Batı dünyası konuşuluyordu. Daha doğrusu böyle bir beklenti pompalanıyordu. Bu beklenti gerçekleşmemekle birlikte cephedeki dengeler de büyük oranda değişmedi, sabit kaldı. Rusların Bakhmut ve Avdiivka gibi nispeten küçük iki şehri ele geçirmeleri Moskova’nın başarı hanesine yazılsa da, haritada büyük bir değişiklik anlamına gelmediğinden, Rus kazanımları mevzi başarı olarak kaydedilmiş oldu. Belki de bu kazanımlardan cesaret alan Rus Ordusunun bu yılın başlarından itibaren Ukrayna Ordusunu bozguna uğratacak bir karşı taarruz yapabileceği dillendirilir olmuştu. Nitekim bugünlerde bunun emarelerini görmeye başladık.

Mart ayındaki bir dizi saldırı Kharkiv kentinin ana elektrik santrallerini tahrip ederken, çıkan yaygınlar elektrik kesintilerini zorunlu hale getirmişti. Nisan ayının ortalarından itibaren cephe tekrar hareketlenmeye başladı. Medya’daki Kharkiv resimlerine bakıldığında her yerde Rus bombardımanının izleri görülüyor. Sürmekte olan hava bombardımanları, kentin yıkık dökük binalarla dolup taşmasına neden oluyor. Savaştan önce burası çok sayıda üniversitesi ve güçlü sanayi kompleksiyle öne çıkan bir Ukrayna şehriydi. Şimdi ise Rusya'nın işgalinin yol açtığı insani acıların yoğunlukla yaşandığı, bir tarafın savunmaya diğer tarafın ele geçirmeye çalıştı sembol bir şehir haline geldi. 

Rus bombardımanlarının yoğunluğunu ve şehirde yaptığı tahribatı anlatan Kharkiv Belediye Başkanı Ihor Terekhov, kentin artık “ikinci bir Halep” olma riskiyle karşı karşıya olduğu uyarısında bulunarak, neredeyse on yıl önce Rus ve Suriye hükümet güçlerinin ağır bombardımanının ardından kısmen yıkılan Suriye kentine korkunç bir gönderme yapmıştı.

İkinci bir Halep olur mu bilmiyorum ama Kharkiv’de yaşam gittikçe sivil nüfus açısından kötüye gidiyor olmalı. Zira Ruslar durmuyor. Ukrayna'nın ikinci büyük şehri Kharkiv’in şu anda Kremlin'in bir numaralı hedefi olduğu ve Rus güçlerinin Kharkiv’e ele geçirmek için yavaş yavaş ilerlemekte oldukları haberleri cepheden servis ediliyor. Zaten Kharkiv, 2024 yılının başından bu yana, kentte zor şartlarda yaşamlarını sürdürme derdinde olan sivil halkı Kharkiv’e terk etmeye zorlayan ‘taciz’ bombardımanları Ruslar tarafından zaman zaman yapılıyordu. Batı’nın yardımları geciktiği için ve kendi öz savunma kaynakları da yetersiz kaldığı için yaklaşık 1.3 milyon nüfuslu bu şehri koruyacak bile hava savunma mühimmatı kalmadığı anlaşılan Ukrayna’nın zayıflığından yararlanan Rusya havadan bombardımanlarının ana odağı olarak Kharkiv’i almıştı. 

Kremlin'in amacı Kharkiv'i “yaşanmaz” hale getirmek ve yaklaşık 1.3 milyon sakininin büyük bir bölümünü göçe zorlamak olabilir. Bir yönüyle İsrail Ordusu’nun 30 Ekim 2023 tarihinden bu yana Gazze Şeridi’nde yaptığı yıpratma saldırılarının bir benzeri Kharkiv için de sergileniyor. Moskova şehrin nüfusunun seyreltilmesinin Ukrayna halkının ve Kiev’in moralini bozacağını, önümüzdeki aylarda şiddetini artırmayı tasarladığı taarruzu sırasında şehrin Rus güçleri tarafından ele geçirilmesinin daha kolaylaşacağını hesaplıyor olabilir diye değerlendiriyorum. 

Rus saldırıları, tüm şehri yaşanmaz hale getirmek için hesaplanmış bir kampanya gibi görünüyor. Bombardımanlarda yerleşim bölgeleri ve kritik sivil altyapı hedef alınıyor. Bu arada Putin’in Ordusu, Kharkiv'i insansızlaştırmak için sadece füzelere ve insansız hava araçlarına baş vurmuyor. Psikolojik harekât ve dezenformasyon vasıtalarını ustaca kullanarak, Kharkiv sakinlerine korku salmaya, şehri terk etmelerini sağlamaya çalışıyor. Sosyal medyada Kremlin hesapları, Ukrayna hükümetinin, yaklaşan Rus kuşatmasından kaçınmak için halkı acilen Kharkiv'i terk etmeye çağırdığına dair dezenformasyon yaydıklarına ben de gözlemledim. Ruslar, sosyal medya saldırıları yanında şehrin simgesi ve aynı zamanda yerel iletişim altyapısının önemli bir unsuru olan Kharkiv'in ikonik televizyon kulesini vurdular, yerle bir ettiler. Bu tür saldırıların halkın moralini bozması yanında, üzerlerindeki psikolojik baskıyı artırıcı bir rolü olduğu söylenebilir. 

Kharkiv, Rus sınırına otomobille yaklaşık yarım saat mesafede bulunuyor. Putin'in Ukrayna içinde askerden arındırılmış bir “kurtarılmış bölge” oluşturma planlarında Kharkiv'in “önemli rolü” olduğu Rus basınında yazılıp, çiziliyor. 2022 yılı baharında Ruslar şehri ele geçirmek istedi, bu uğurda Kharkiv çevresinde ağır çatışmalar yaşandı ve nihayetinde Kharkiv düştü. Bununla birlikte Ukrayna, 2022 yılının Eylül ayında Kharkiv Oblastı'nın büyük bölümünü kurtarmayı başardı. Rus birlikleri şehirden uzaklaştırıldı. Böylece kısmen de olsa şartları iyileşen Kharkiv’e savaştan etkilenen çevre yerleşkelerdeki halkın çoğunluğu akın etti. Şehrin nüfusu 300.000’den bir milyonun üzerine çıktı.

Sonuç

Rusya’nın önümüzdeki aylarda Kharkiv'i ele geçirmek ya da kuşatmak için ciddi bir harekât hazırlığı içinde olduğu gözlerden kaçmıyor. Kharkiv harekâtı, iki yıldır durağanlaşan savaşa yeni bir hareketlilik getirebilir. Bununla birlikte Ukrayna ordusu ülkenin ikinci şehrini savunmak için hazırlıklarını sürdürüyor. Kaldı ki, tüm yıpranmışlığına rağmen böylesine büyük bir şehri askerî güçle ele geçirmek, büyük bir sivil zayiata neden olmadan kalabalık bir nüfusu Kharkiv’den söküp atmak kolay bir iş değil. Kharkiv’den başka gidecek yeri olmayan Ukraynalıların bu son dala sıkı sıkıya sarılmaları halinde, Rus güçlerinin Kharkiv sokaklarında büyük kayıplar vermesi söz konusu olacaktır. 

Rusların şu anda savaşa sokmak için sadece 50,000 askerinin olduğuna dair haberlere rastlıyorum. Şüphesiz bu kadar sayıdaki askerler Kharkiv’i Rusların ele geçirmesi imkansız. Bununla birlikte asker sayısını artırmak için mutlaka Kremlin’in bir hesabı vardır. Putin’in 9 Mayıs konuşmasında ifade ettiği üzere, hesapsız bir yeni cephe açmayacakları aşikâr. Öte yandan Rusya'nın Bakhmut ve Avdiivka gibi çok daha küçük şehirleri ele geçirirken karşılaştığı zorlukları göz önüne aldığımızda, Rusların Kharkiv'i ele geçirmesi pek de mümkün olamayabilir inancındayım. Hele ki şu günlerde Ukrayna’ya hava savunma sistemleri ulaştırma yarışına giren Batı dünyasının Kiev’e desteği devam ederse, Rus Ordusunun odak noktası olan Kharkiv’in hava savunmasının arttırılma olasılığının yükseleceğini, hava bombardımanlarına karşı şehrin savunmasının kolaylaşacağını değerlendiriyorum. 

Kaynakça

Maria Avdeeva. “Ukraine’s second city is struggling to survive amid relentless Russian bombing”. Atlantic Council. 7 Mayıs 2024. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/ukraines-second-city-is-struggling-to-survive-amid-relentless-russian-bombing/

Maria Avdeeva. “Bombs and disinformation: Russia’s campaign to depopulate Kharkiv”. Atlantic Council. 29 Nisan 2024. https://www.atlanticcouncil.org/blogs/ukrainealert/bombs-and-disinformation-russias-campaign-to-depopulate-kharkiv/

Paul Fekula. “What is happening in Kharkiv and Chuhuiv districts of Kharkiv Oblast?”. 13 Mayıs 2024. https://www.quora.com/What-is-happening-in-Kharkiv-and-Chuhuiv-districts-of-Kharkiv-Oblast/answer/Paul-Fekula?ch=3&oid=1477743766512423&share=b2e2d640&srid=usBSds&target_type=answer

Dr. Hüseyin Fazla
Dr. Hüseyin Fazla
Tüm Makaleler

  • 13.05.2024
  • Süre : 4 dk
  • 357 kez okundu

Google Ads