Site İçi Arama

strateji

Hava Gücünün En Büyük Stratejisti İtalyan General Giulio Douhet Kimdir?

Douhet'nin yazdığı Hava Gücü, Douhetizm'in de başlangıcıdır. Douhet'nin başlangıçta üstesinden gelmeye çalıştığı Birinci Dünya Savaşı'nın yıkımına yönelik her türlü tepkiyi aşan ve savaşın üçüncü boyutu olan hava stratejistleri için yol gösterici bir belgedir.

Hava Gücü – the Command of the Air Kitabının Yazarı Douhet

Giulio Douhet (30 Mayıs 1869 - Roma, 15 Şubat 1930), Amerikan Generali Billy Mitchell, İngiliz Sir Hugh Trenchard ve Rus asıllı Amerikalı Alexander P. De Seversky gibi hava savaşı teorisyenlerinin çağdaşı olan İtalyan bir generaldir.

İtalyanların ünlü Generali Giulio Douhet, ekseriyetle geçmişten günümüzü dünyanın en önemli hava gücü teorisyeni olarak kabul edilir. Douhet; 1921 yılında askerî havacılığın gelişimine büyük katkısı olan İtalyanca Il dominio dell'aria (Hava Gücü – the Command of the Air) adlı incelemesini yayınlayarak, dünya çapında ses getiren bir figür haline geldi. Bu kitabında hava gücü stratejisini kapsamlı bir şekilde açıklayan yazar, eski bir asker olarak hava gücünün önemini vurguladı. Savaşlara getirdiği/getireceği boyutu ilk görenler arasında yer aldı. Ünlü deniz stratejisti ABD’li Amiral Mahan’ın harpte kazanmak için deniz gücünü geliştirme ve kullanma stratejisine benzer bir yaklaşımla, Douhet de, hava gücünü geliştirmenin önemini ve bu gücü kullanma stratejisini öne çıkardı. 

Emekli bir İtalyan Generali olan Douhet’in bu eseri, kendi döneminde henüz söz konusu dahi edilmeyen hava kuvvetlerinin kara ve deniz kuvvetlerinden bağımsız bir kuvvet olarak yapılanması için çığır açıcı olmuştur. Bağımsız bir hava kuvveti yapılanmasına geçilmesine, hava platformlarının önlenemez bombardıman yeteneğine, hava gücünün askeri hedefler yanında endüstri merkezlerine ve sivil yerleşim yerlerine karşı kullanılarak düşman ülkenin halkının da moralinin bozulmasına ve neticede savaşın kazanılmasına ilişkin öncü fikirleri anlatan Douhet, Hava Gücü kitabında harbin hava boyutunu inceleyerek, öncü düşünceleri aralamıştır. Hava Kuvvetlerinin müstakil bir kuvvet olmasına öncülük eden Douhet, bu yaklaşımı ile, bugün İsrail-Hamas çatışmasında veya Rusya-Ukrayna Harbinde gördüğümüz Hava Gücü kullanma stratejilerine ilham kaynağı olan görüşleriyle, havacılığın en önde gelen başyapıtların birine imza atmıştır. 

Bir asır önce, 1921 yılında basılan Hava Gücü isimli eserinde Douhet, hava harekâtının neden önemli olduğunu, hava gücünün harbin kazanılması için nasıl kullanılması gerektiğini vurgularken, aynı zamanda hava gücünü kullanma prensiplerini de ilk defa tanımlayan kişi oldu. Douhet, hava gücünü, özelde uçağı, savaşın merkezinde gören, uçak olmadan artık savaş kazanılmaz görüşü üzerine stratejini inşa eden bir stratejist ve düşünürdü. Douhet, hava gücünün gerekliliğini kendi zamanında başka hiçbir kimsenin yapamadığı kadar açık bir şekilde ortaya koymasıyla İtalya’nın sınırlarının ötesinde bir stratejist olarak ünlendi.

Douhet’ten ilham alan Amerikalı General Mitchell, Rusya’nın önde gelen havacılarından Seversky ve diğer çağdaşları, daha sonraları hava gücünün kullanılmasına ilişkin teorilere önemli katkıda bulundular. Aynı zamanda asker olan bu düşünürler, uçağın (hava gücünün) sahip olduğu sürat ve irtifa özellikleri sayesinde, hava gücünün kara ve deniz sathındaki her şeyi tahrip etme imkânına sahip olduğunu büyük bir doğrulukla ileri sürdüler.

Douhet’in Yaşam Öyküsü

Giulio Douhet, (Giulio Felice Giovanni Battista) Savoy kökenli bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. Kraliyet Ordusu'nda eczacı subay olan babası, İtalya'nın birleşmesinden sonra (17 Mart 1861) Giulio'nun doğduğu Caserta'ya yerleşti. Douhet, yirmi yaşında girdiği Modena Askeri Akademisi'nden teğmen rütbesiyle mezun oldu. Ayrıca Torino Politeknik'te mühendislik okuyarak mühendis diplomasını aldı.

1882'de İtalyan Ordusunda Topçu Subayı olarak görevlendirilen Douhet, 1909'da uçakların askerî harekâta etkisi hakkında ciddi olarak düşünmeye, bu alanda çalışmaya başladı. 1911 yılında, Libya'nın kontrolü için yapılan ve tarihte savaş uçaklarının ilk kez kullanıldığı Türk-İtalyan savaşında elde edilen tecrübeler doğrultusunda, gelecek savaşlarda hava araçlarının kullanımı üzerine bir rapor yazma görevi kendisine verildi. Douhet raporunda, tek etkili kullanımın yüksek irtifalardan bombalama olduğu teorisini ortaya attı. 

27 Haziran 1912'de İtalyan Ordusunda Servizio Aeronautico (Havacılık Servisi) kuruldu. Torino-Mirafiori Havaalanında uçak bölümleri ve uçuş okulları bulunan Battaglione Aviatori (Havacılar Taburu) oluşturuldu. Binbaşılığa terfi eden Douhet, 13 Kasım 1913'te bu taburun komutanı olarak atandı. Taburunu, örgütsel ve lojistik açıdan tamamen özerk olan filolar halinde organize etti. Bunları mobil hava araçları ve taşınabilir atölye vagonlarıyla donattı.

Bu arada, Savaşta Uçakların Kullanımı için Kurallar kitabını yazdı, ancak kitapta yer alan teorileri çok radikal olarak görüldü. 1914'ün ikinci yarısında Douhet, Havacılık Müfettişi General Maurizio Mario Moris'in rızasını almadan Caproni şirketinin üç motorlu büyük Ca.31 bombardıman uçağının yapımına izin verdi. Bu eylemi nedeniyle Hava faaliyetlerinden el çektirildi ve Edolo'daki 5. Tümen'in Kurmay Başkanı yapıldı. Birinci Dünya Savaşı patlak verdiğinde Adamello cephesinde piyade subayı olarak görev yapıyordu.

1915 yılına gelindiğinde, teorilerinin önemli bir bölümünü, özellikle de düşman halkının moralini bozmaya yönelik bir bombalama kampanyasını, teslim olmaya zorlanmaları fikrini kafasında çoktan formüle etmişti. Hava gücünün ne olduğuna, nasıl kullanılması gerektiğine dair makaleler yazmaya başladı. Bunlarla, fikirlerini özellikle siyasi ve askeri bürokratlara kabul ettirme arayışında oldu. İtalyan ordusu Avusturya ile kanlı bir çıkmaza girdiğinde, Douhet, havanın kontrolünü ele geçirmek ve düşmanı savunmasız bırakmak için günde 125 ton bomba atma kapasitesine sahip 500 adet bombardıman uçağının üretilmesini ve Avusturya şehirlerine havadan taarruzlar yapılmasını önerdi. Ancak bu kabul görmedi. Bunun üzerine, 1916'da üstlerine ve siyasi liderliğe doğrudan mektuplar yazarak fikirlerini iletmek istedi. Mektuplarında, yüksek komutanlığın bu konudaki yetersizliğini eleştirdi. Genelkurmay Başkanı General Cadorna'yı eleştiren bir notun ele geçmesi üzerine, “gizli bilgileri yaymak” suçlamasıyla tutuklandı ve askeri mahkemeye çıkarıldı. Bir yıl hapis cezası aldı.  

Aralık 1917'de Silah ve Mühimmat Bakanlığı'nın yeni kurulan Havacılık Genel Müdürlüğü'nün başı olarak tekrar hizmete çağrıldı, ancak 4 Haziran 1918'de amirleriyle anlaşmazlığa düşünce, ordudaki kariyerini fiilen sona erdirerek tartışmalı bir şekilde askeri hizmetten “izinli” olarak Albay rütbesinde ayrıldı.

1920 yılında Ulusal Subaylar ve Askerler Birliği'ni kurdu. İtalya'nın her şehrinde 'Büyük Savaş' şehitleri için anıtlar dikilmesini önerdi. Roma'da Vittoriano'da bir Meçhul Asker anıtı dikilerek, kimlikleri tespit edilemeyen İtalyan şehitlerinin onurlandırılmasını önerdi. Bu arada, Kasım 1920'de Yüksek Savaş ve Donanma Mahkemesi 1916'daki mahkûmiyet kararını iptal etti ve Tümgeneral rütbesiyle görevine iade edildi ancak “izinli” sayılmaya devam edildi. İtalyan Ordusuna dönüşüne izin verilmedi.  

1921 yılında, yurtdışında çok başarılı olan ve en iyi bilinen eserini, Il dominio dell'aria'yı (Hava Gücü) yayınladı. Bu deneme, özellikle 1922'de tanıştığı ve çalışmasını örnek gösterdiği Amerikalı Billy Mitchell gibi, askeri havacılığın yeni gelişmekte olan uzmanlık alanının savunucuları tarafından yakından takip edildi. 

1922'de Mussolini'nin ekibinde çalışmaya başladı ve Roma Yürüyüşünden sonra askeri havacılığın başına getirildi. Ancak ordu ve donanma çevreleri tarafından eleştirilince kısa süre sonra kendini tamamen çalışmalarına adamak üzere askerlikten ayrıldı. Hayatının geri kalanını hava gücüne ilişkin fikirlerini yazmaya adadı. Özellikle Hava Gücü adlı eserinin yayınlanması sonrasında, dünyada hava stratejisine yön veren bir stratejist ve düşünür olarak fikirleri kabul görmeye başlamıştı. 1930 yılında vefat ettiğinde, dünyada hava gücü denildiğinde ilk akla gelen kişi olmuştu.

Douhet Hava Gücü Kavramını Öne Çıkardı ancak Bolca da Eleştirildi

İtalyan General Giulio Douhet (1869-1930) muhtemelen hava savaşının en tartışmalı teorisyenidir. Hava Gücü isimli eseri, hava kuvvetlerinin işlevleri ve yeteneklerini tanımlayan başlangıç noktasıdır. Douhet, bombardıman uçaklarının savaşta belirleyici potansiyelini erkenden fark eden, stratejik hava savaşının büyük dehasıdır. Öte yandan, sivil halka karşı bombalama terörünü vicdansızca savunan, topyekûn savaşı öne çıkaran görüşleri nedeniyle eleştirilmiştir.

Bağımsız bir hava kuvveti talebi ve böyle bir hava kuvvetinin en önemli parçası silahlı bombardıman uçakları, Douhet'in düşüncelerinin başlangıç noktasıdır. Ona göre, tam bir hava üstünlüğü için öncelikle düşman hava kuvvetlerini ortadan kaldırmak öncelikli hedef olmalıdır. Daha sonra düşmanın stratejik hedeflerinin rahatlıkla bombalanabileceğini, düşmanın ulaşım ve iletişim altyapısını, sanayi tesislerini, hükümet tesislerini ve düşman ülkenin nüfusunun hedef alınabileceğini bir yöntem olarak ortaya koyarken, mukabil hava harekâtının nasıl yapılması gerektiğini mükemmelen tanımlamıştır. 

Douhet'ye göre, uluslararası hukuktaki askerlerle siviller arasındaki klasik ayrım ortadan kalkmıştır. Düşman şehirlerine yapılacak yoğun bombardımanlarla korkutulacak ve yıldırılacak sivil halkın, kendi hükümetlerine karşı ayaklanacağını ve böylece savaşın kısa sürede sona ereceğini savunmuştur. Ancak bu genelleme her zaman geçerli olmamıştır.

Douhet'in; aktif hava savunma yeteneklerini hafife alması, önleme uçaklarının işlevini göz ardı etmesi, radar ya da satıhtan havaya füzeleri hesaba katmaması, kara harekâtında tankın taarruz karakterini öngörememesi, satıh kuvvetlerini desteklemek için gerekli yakın hava desteği benzeri hava görevlerini dikkate almaması, Hava Gücü adlı eserinin eksikliği olarak öne çıkıyor. 

Buna karşın Douhet, hava kuvvetlerinin bağımsızlığının merkezi önemini doğru bir şekilde vurgulamıştır. Ayrıca stratejik bombardıman ve hava hakimiyetini tesis etme vizyonu o kadar yerindedir ki, hava savaşı tarihi, Douhet’in dediği gibi, stratejik bombardımanla birlikte öncelikle hava üstünlüğünü kazanmanın savaşın gidişatı üzerindeki etkisini oldukça dikkate değer şekilde göstermiştir. 

Sonuç

Netice itibariyle, Douhet'in hava gücünün gelişimine katkısı çok büyük olmuştur. Hava Gücü, hava gücü ve stratejisi üzerinde kalıcı bir etkiye sahip olmuştur. Popülerliği arttığından beri, Douhetizm olarak bilinen hava gücü stratejisi teorisinin kavramları, askeri hava operasyonları üzerine yapılan tartışmaların başlangıç noktası olmuştur. Uçağın savaşın karakteri üzerinde yaratacağı sonuçları fark eden ilk ya da tek metin olmasa da, Douhet'in sistematik ve güçlü argümanları nedeniyle Hava Gücü tartışılmaz bir askeri strateji klasiğidir. 

ABD Hava Kuvvetleri Tarihçisi Dr. Richard P. Hallion, Douhet için, “Hava gücü sözcüleri panteonunda Giulio Douhet sahnenin merkezindedir.” şeklinde yazmıştır. Hava Gücü, Douhetizm'in başlangıçta üstesinden gelmeye çalıştığı Birinci Dünya Savaşı'nın yıkımına yönelik her türlü tepkiyi aşan ve savaşın üçüncü boyutu olan hava stratejistleri için yol gösterici bir belge olarak kalan modern bir strateji kaynağı olarak 100 yıl öncesinden günümüze ve gelece aktarılmış vizyoner, yol gösterici bir eser olarak kabul görmektedir.

Not:

Bir sonraki yazımda Douhet’in Hava Gücü Kitabına ait incelememi paylaşacağım.

Douhet’in Tüm Eserleri

- Hava seyrüseferinin sorunları, Roma, 1910.

- Savaşta uçakların kullanımına ilişkin standartlar, Roma, 1913.

- Savaş Sanatı, Torino, 1915.

- Nefsi müdafaa. Caporetto yenilgisiyle ilgili savunma belgesi, Città di Castello, 1919.

- Büyük Savaş Nasıl Sona Erdi? Kanatlı Zafer, Roma, 1919.

- 1915-16 savaşının eleştirel günlüğü, Torino, 1921-22.

- Artık Yalan Söyleyemeyen Onurlu Adam, Roma, 1921, (roman)

- Hava Gücü, Roma, 1921.

- Ulusal Savunma, Torino, 1923.

- Büyük Savaşın Eleştirel Sentezi: Probabili aspetti della guerra futura, Palermo, 1928.

- Cassandra’nın Kehanetleri (Douhet’in ölümünden sonra Gherardo Pantano tarafından derlenen yazıları), Livorno, 1931

Dr. Hüseyin Fazla
Dr. Hüseyin Fazla
Tüm Makaleler

  • 19.04.2024
  • Süre : 5 dk
  • 474 kez okundu

Google Ads