İnsan Doğmak, İnsan Kalabilmek
Karşı karşıya olduğumuz büyük tehlike biyolojik bir yok oluş değil, akli yetilerimizi makinelere devrettiğimiz zihinsel bir esaret düzeni, yani insanların robotlaşacağı ruhsuz bir "Robot Sanayi Çağı"dır.
Bugün dönüp hem kendi toplumuma hem de dünyanın dört bir yanındaki toplumlara baktığımda, derin bir küresel tıkanıklık görüyorum. Dünyanın neresine giderseniz gidin; ekranlarına gömülmüş, hıza taparken ruhunu ve alçakgönüllülüğünü kaybetmiş kitlelerin sessiz çaresizliğiyle karşılaşıyorsunuz. Yaşadığımız bu çağ, maddi tüketimin zirvesindeyken, ruhsal ve felsefi olarak tarihin en kurak dönemini geçiriyor. Karşı karşıya olduğumuz büyük tehlike biyolojik bir yok oluş değil, akli yetilerimizi makinelere devrettiğimiz zihinsel bir esaret düzeni, yani insanların robotlaşacağı ruhsuz bir "Robot Sanayi Çağı"dır. Zihnimizi konfor alanlarına hapsedip felsefe yapmaktan, analiz kurmaktan üşendikçe, yapay zeka laboratuvarları ve algoritmalar bizim yerimize düşünmeye başlıyor. Evrende çalıştırılmayan her yeti gibi insan aklı da tembelliğe mahkum edilerek eriyor.
Felsefeden, adaletten ve vicdandan yoksun, sadece hız üzerine kurulu mekanik bir akıl, evrenin o kusursuz iskeletini kurabilir ama ona asla ruh üfleyemez. Tıpkı doğadaki cansız maddelerin bir araya gelip organik hayatı oluşturması gibi. Fen bilimleri de evrenin cansız ama muazzam iskeletidir. Felsefe ise bu iskelete can veren, "neden" sorusunu sorarak ona anlam katan aklın kendisidir. Formülsüz bir felsefe, ayakları yere basmayan bir hayalperestliğe yol açar, felsefesiz, sorgulamasız bir bilim ve teknoloji ise insanlıktan uzak mekanik bir karanlığa dönüşür.
Bugün teknoloji felsefenin gerisinde kalmamıştır, aksine teknoloji, felsefi bir pusuladan yoksun şekilde kontrolsüzce koşmaktadır. Pusulasız bir gemi ne kadar hızlı giderse gitsin, sadece kayalıklara daha çabuk çarpar. Karar mekanizmalarımızı tamamen algoritmalara devrettiğimizde, insanı insan yapan özgür irade ortadan kalkar.
Makineler ne kadar gelişirse gelişsin, onlarda asla var olmayacak tek şey ahlaki bilinç, vicdan ve anlam arayışıdır. İşte tam bu dönemeçte, insan kalabilmenin sarsılmaz kalelerini inşa etmek, sizler gibi, benim için de bu ülkenin yetiştirdiği bir evlat, bir baba ve bir dede olarak omuzlarımdaki en büyük sorumluluktur. Geleceğin bizi savurmak istediği o mekanik yalnızlığa kapılmamak için, yarının teminatı olan evlatlarımıza ve torunlarımıza şu sarsılmaz öğütleri emanet ediyorum: Zihninizin efendisi olun, ekranların kölesi değil. Akıllı cihazlar hayatınızı kolaylaştırsın ama kararlarınızı ve özgür iradenizi elinizden almasın; günün yirmi dört saatini sizi uyuşturan o parlak camların karşısında tüketmeyin. Merakınızı ve hayret etme yetinizi koruyun; çünkü makinelerin hiçbir zaman taklit edemeyeceği tek şey, gerçeği arayan bir insan zihninin o çocuksu, saf ve öz Türkçe kelimelerin gücüyle parıldayan heyecanıdır. Kendi küçük dünyanızda adaleti sarsılmaz bir kale yapın; hak yemeyin, liyakatten ödün vermeyin, işinizi en iyi şekilde yapın, mekanik sistemlerin sizi vicdansızlaştırmasına izin vermeyin ve gücü elinize geçirdiğinizde zorbalığa, adaletsizliğe asla müsade etmeyin. Kariyerden önce "İnsan Kalmayı" öğretin. Çocuklarınıza sadece zengin olmayı ya da kariyer basamaklarını hızla tırmanmayı değil, her şeyden önce onurlu, dürüst ve özgür birer birey olabilmeyi aşılayın.
Biz ne zaman içimizdeki o büyük insan sevgisini, dışımızdaki felsefenin, fen bilimlerinin ve matematiğin net doğrularıyla harmanlayabiliriz; işte o zaman özlediğimiz o aydınlık, refah dolu dünyayı yeniden kurabiliriz. Gelecek, ruhunu ve zihnini teknolojiye köle edenlerin değil; köklerini unutmadan, evrensel bilgi ve felsefeyle yenilenerek dimdik insan kalmayı başaranların olacaktır.
