Geçmişten Günümüze OH-58D “Kiowa Savaşçısı” Silahlı Keşif/Gözetleme Helikopteri (Bölüm-1)

Kiowa Savaşçısı Ne Demektir?

Amerikan Bell yapımı bu helikopterin adındaki Kiowa Savaşçısı ismini duyan herkeste aynı çağrışımı yapmayabilir. Kiowa Savaşçısı adı Amerikan Kızılderilileri kabilelerinden biri olan Kiowa kabilesinden gelmektedir. Garip olan şu Amerikalılar bir zamanlar yok etmek istedikleri bu Kızılderili kabilelerin isimlerini başta helikopterler olmak savaş araçlarına verme eğilimleri benim gibi birçok insanı derin düşüncelere sevk etmektedir.

Amerika kıtasında geleneksel olarak Kiowalar, bizon sürülerini takip ederek Montana'dan Teksas'a kadar geniş ovalarda dolaşarak avcılık yaparak göçebe olarak yaşadılar. 17. yüzyılda İspanyolların onları atla tanıştırıp onlardan at almadan önce Kiowalar, bizonları takip edip yakalamak için becerilerine ve dayanıklılıklarına güvenen, esas olarak yaya avcılardı. Atları kullanmaya başlamalarıyla birlikte savaşçı kültürleriyle tanınan uzman biniciler haline geldiler.

Birçok Kızılderili kabilesi gibi Kiowalar da 19. yüzyılda batıya doğru genişleme, zorla yer değiştirme ve ABD hükümeti ile yaşanan çatışmalar nedeniyle önemli zorluklarla karşı karşıya kaldı. Bu zorluklara rağmen Kiowalar farklı kültürel kimliklerini ve geleneklerini koruyarak sebat ettiler. Bugün Kiowa Kabilesi, güneybatı Oklahoma'da yerleşik bir kabiledir ve burada dillerini, geleneklerini ve kültürel miraslarını gelecek nesillere aktarmak derdindeler.

Helikoptere “Kiowa Savaşçısı” ismini sanıyorum; Kiowa Savaşçılarının yetenekli at biniciliği, topraklarını savunmak için sergiledikleri cesaret, yiğitlik yanında savaşçı ruhlarına atıfta bulunarak Kiowa halkının tarihi savaşçı kültürüne gönderme yapılmak istendi. 

Fotoğrafta; Kiowa Kızılderililerinden bir aile görülmekte. (Fotoğraf, JV Dedrick, 1908)

Fotoğrafta; Hırvatistan Ordusu envanterine 2016 yılı sonunda giren OH-58D Kiowa Warriors Helikopteri görülüyor. (Fotoğraf; Dirk Jan de Ridder 2018)

OH-58D Kiowa Savaşçısı Silahlı Keşif/Gözetleme Helikopterinin Gelişimi

Hava aracı tasarımı ile kısıtlı ve yetersiz bilgiye sahip olanlar hava araçlarının tasarımının kolayca yapıldığı yanılgısına rahatlıkla düşerler. Helikopter tasarımında Bell firmasının tasarım mühendislerinin bir model üzerinden başka bir model geliştirmesi dikkatleri üzerine çeken bir ayrıntıdır.

ABD ordusu, 25 uçak üreticisinden gaz türbinli motorla çalıştırılacak bir Hafif Gözetleme Helikopteri (Light Observation Helicopter) (LOH) için teklif talep etmişti. Sonunda üç şirketin önerdiği helikopterler uçuş testleri için seçildi. Bunlar Bell YHO-4, YHO-5 olarak adlandırılan Fairchild Hiller FH-1100 ve YHO-6 olarak adlandırılan Hughes Aircraft Company Model 369'du. 1962 yılında Amerikan askeri uçak tanımlamaları hizmetler arasında standartlaştırıldı ve üç helikopter YOH-4, YOH-5 ve YOH-6 olarak yeniden tasarlandı.

Aşağıdaki fotoğrafta; Hiller'in YOH-5 (FH-1100) ile ilk uçuşu 21 Ocak 1963 tarihinde gerçekleşti.

Yukarıdaki fotoğrafta; Hughes YOH-6A 62-4213, Edwards Hava Kuvvetleri Üssü'nde, 1966. (FAI) (Fédération Aéronautique Internationale).  Hughes YOH-6A ilk uçuşunu 27 Şubat 1963 tarihinde gerçekleştirdi.

Bell Helicopter ise teklifleri için şirket içi tanımını D-250'den Model 206'ya değiştirmişti. Üçü de 250 şaft beygir gücünde (Allison 250-C18) Allison T63-A-5 turboşaft motorla çalışıyordu. Önemli bir bilgi unutmadan ekleyelim. Yıl 1962 3 helikopter üreticisi de tasarımları farklı olmasına rağmen ilk aşamada farklı motor değil aynı motoru kullanıyorlar. Seçimin yapıldığı dönemde Allison Motor Şirketinin test pilotu olan Jack Schweibold yazdığı “In The Safety Of His Wings: A Test Pilots Adventures (Kanatlarının Güvenliğinde: Bir Test Pilotunun Maceraları)” isimli kitapta ilginç bilgiler bulunuyor.

8 Aralık 1962 tarihinde ilk Model Bell (D-250) (Model 206), N73999 (YHO-4-BF 62-4202) Hurst, Teksas'taki Bell Helicopter Company fabrikasında ilk uçuşunu gerçekleştirdi. 

Aşağıdaki fotoğrafta; İlk uçuşunu 8 Aralık 1962’de gerçekleştiren Bell Model 206 N73999 (ABD Ordusu YOH-4-BF 62-4202), Hurst, Teksas'taki Bell Helicopter Company fabrikasında. (Bell Helikopter)

Yukarıdaki fotoğrafta; Renklendirilmiş Bell YHO-4 görülmekte. (Bell Helicopter)

Harekât Test ve Değerlendirme uçuşlarının ardından ABD Ordusu üretim için Hughes OH-6A Cayuse seçti. LOH sınıflandırmasıyla OH-6, "Loach" takma adını kazandı. OH-6'nın modern çeşitleri, artık AH-6 ve MH-6 "Küçük Kuş", Amerika Birleşik Devletleri özel harekât kuvvetlerinin hizmetinde olmaya devam ediyor.

Bell Helicopter, Model 206'yı hafif bir sivil helikopter olarak pazarlamaya çalıştı, ancak başarılı olamadı. Bunun sebebi ise Bell, Model 206'nın çekici olmayan kabarcıklı yüzü ve lepistes gövdesi, imaj bilincine sahip alıcıları kendisinden uzaklaştırmasıydı. Bu olumsuz gelişmelerden sonra Bell Helicopter ilk kez 10 Ocak 1966 tarihinde uçan Model 206A Jet Ranger'ı üretti. Daha çekici bir ön profilin yanı sıra Jet Ranger, 317 hp'lik bir Allison 250-C18 motora ve beş koltuklu yolcu kabininin arkasında bagaj alanına sahipti. Helikopter Model 206A olarak yeniden tasarlandı ve bu helikoptere JetRanger adı verildi. Bu şimdiye kadar yapılmış en başarılı helikopterlerden biri oldu ve 2011 yılına kadar üretimine devam edildi.

Vietnam'da Vietnam Savaşında çatışmalar artıp şiddetlendikçe keşif helikopterlerine olan ihtiyaç da arttı. Amerika'da Bell, Model 206'sını 206A'ya dönüştürülmesiyle meşgulken, Hughes OH-6A Cayuse helikopterleri Vietnam'da Ordunun hava süvari birliklerinde keşif ve topçu ateşi düzeltme görevlerini yerine getirmek için yoğun bir şekilde uçuyordu.  Vietnam'a savaşa gönderilen 1500 adet Hughes OH-6 Cayuse helikopterinden 635'i şaşırtıcı bir şekilde Viet Kong tarafından düşürüldü. Yine Vietnam'da çeşitli kazalarda 297 OH-6A Cayuse kaybedildi. Toplamda 932 helikopter kaybedildi.  Bu savaştaki tüm Amerikan helikopter kayıplarının %22'si idi. Vietnam Savaşında OH-6A Cayuse kayıpları arttıkça, Hughes'un üzerinde yenilerini üretmesi yönündeki baskı da arttı.

OH-58A Kiowa’nın Vietnam'a gitmesinde faktörlerden biri Bell Helikopter üretim hattının Hughes göre daha hızlı çalışması ikinci olarak da okuduğunuzda çok şaşıracağınız Hughes Aircraft’ın pazarlama stratejisinde gizli idi. Hughes   anlaşmayı daha da tatlı hale getirmek için OH-6A Cayuse helikopterini 17.000 ABD Dolarına teklif ediyordu (motor ve aviyonik hariç; başka bir makalede Hiller'in YOH-5 (FH-1100) 29.415 ABD Doları fiyatına karşılık 19.860 ABD Doları olarak belirtiliyor).

Hughes'un da LOH yarışmasını kazanmak için orijinal OH-6A fiyatını gerçek üretim maliyetlerinin çok altında teklif ettiği ortaya çıktı. Mali açıklarını telafi etmek için Hughes Helikopter 1967 yılınad LOH ihalesinin yeniden açılmasına yanıt olarak şimdi yeni bir OH-6A partisi için helikopter başına 56.550 $ istediler. Bell ise fiyat olarak OH-58A Kiowa için helikopter başına 54.200 $ olduğundan ABD Ordusu Bell'in adayı olan yeniden tasarlanan Bell YOH-4'ün bir versiyonunu OH-58A Kiowa (Bell Model 206A-1) Mart 1968'de seçti.  1969-1973 yılları arasında Vietnam’da Vietnam Savaşında 48'i kayıp olmak üzere toplam 312 OH-58A görev yaptı.

Sonuç olarak, Vietnam'da ABD keşif helikopteri kullanımına ilişkin veri ve bilgilerde diğer keşif helikopterlerinden çok daha fazla sayıda uçuş yapmış ve adet olarak da fazla bulunan Hughes OH-6A Cayuse helikopteri istatistiklere hâkim oldu.

Görünüş olarak sivil Bell 206A JetRanger'a benzese de OH-58A'nın önemli farklılıkları vardır ve modeller arasında çok az parça değiştirilebilir. Kiowa'nın ana rotor kanatları ve kuyruk bomu JetRanger'ınkinden daha uzundur. Rotor sistemi daha yavaş bir devirde döner. İniş kızakları farklı şekilde monte edilir. OH-58A'nın maksimum brüt ağırlığı daha düşüktür. Dahili farklılıklar da vardır; örneğin, OH-58A'nın ana şanzımanında yalnızca üç planet dişli bulunurken 206B'de dört dişli bulunur ve bu da ona daha büyük bir tork kapasitesi sağlar.

İlerleyen zamanda OH-58A Kiowa helikopteri ilk uçuşundan buyana sürekli geliştirilmiş gözetleme, keşif, hedefleme ve muhabere yetenekleri artırılarak OH-58D Kiowa Warrior helikopteri ile olarak karşımıza çıktı. D modeli kompozit dört kanatlı “düzlemde yumuşak” bir ana rotor kullanır. Sivil Bell 206B-3 JetRanger III'ün askeri çeşitleri, ABD Donanması (TH-57 Sea Ranger) ve ABD Ordusu (TH-67 Creek) için eğitim helikopterleri olarak kullanıldı. ABD Ordusu artık tüm OH-58D'lerini emekliye ayırdı. ABD ordusunda OH-58D’nin son uçuşu Eylül 2017 ayında gerçekleşti.

Aşağıdaki fotoğrafta; 1968 yılı ilk üretim Bell OH-58A-BF Kiowa, 68-16687. (Bell Helicopter)

Yukarıdaki fotoğrafta; Mayıs 1969 ayından itibaren ABD Ordusu envanterine giren OH-58A Kiowa helikopterindeki kırmızı okla işaretlenmiş kablo kesiciler görünmekte.  Ayrıca orijinal geriye dönük egzoz çıkışına sahip OH-58A Kiowa. Vietnam'daki 1972 Paskalya Taarruzundan sonra OH-58A Kiowa egzoz çıkışları, IR arayan füzeler tarafından daha az görülebilmesi için rotor taslağına doğru yukarı bakacak şekilde değiştirildi.  (Görsel Kaynak: militaryfactory.com)

Aşağıdaki Fotoğrafta İlk Bell 206A JetRanger, N8560F. (Bell Helicopter)