Papanın İznik Sevdası

Dünya genelinde yaklaşık 1 milyar 400 milyon insan kendisini Katolik olarak görüyor. Hıristiyanlık inancının üç temel mezhebinden biri olarak kabul edilen Katolikliğin bir parçası olarak bu insanların ruhani lideri ve Vatikan Şehir Devletinin Başkanı Papa 14. Leo, geçtiğimiz günlerde Türkiye’ye gerçekleştirdiği özel ziyaretini tamamlayarak ülkemizden ayrıldı. Türkiye'de kaç Hıristiyan yaşadığına dair farklı veriler mevcut. Bu sayı çoğunluğu farklı Ortodoks kiliselerine mensup olmak üzere 100 bin ila 200 bin kişi arasında değişiyor. Katolik Kilisesi'nde mayıs ayındaki Papalık Seçiminde seçilen Papa 14. Leo, böylece ilk resmi dış gezisini Türkiye'ye yapmış oldu.

Enteresandır, Papa 14. Leo, nedense seçildikten sonra ilk yurt dışı gezisini ülkemize yaptı. Hoş geldi ve hoş gitti diyelim. İznik’te ayin yapıldı ve bu ayine katıldı. Bu esasında Türk topraklarında ilk defa yaşanan bir duruma işaret ediyordu. Papa, bizden sonra da başka ülkeleri ziyarete, yurt dışı gezilerini gerçekleştirmeye devam edecekmiş. Ne diyelim, yolu açık olsun.

Gerçekte Papa'nın ziyareti 27 Kasım'da Ankara'dan başlasa da, Türkiye ziyaretinin odağında İznik'te düzenlenen bu tören vardı. Papa burada Fener Rum Ortodoks Patriği Bartholomeos ve diğer Hıristiyan ruhani liderleriyle birlikte MS 325'te toplanan Birinci İznik Konsili'nin 1700. yıl dönümünü kutladı. İznik'e bu ziyareti Nisan'da hayatını kaybeden Papa Francesco planlamış ancak vefat etmesinin ardından anma töreni ertelenmişti. Ziyaret 14. Leo’nun kısmetiymiş.

Marmara bölgesinde bulunan İznik ilçesi hiç bu kadar özel ilgiye mazhar olmamıştı! Ama durup dururken bu ilgi de nereden çıktı diye hepimizin aklından geçmedi değil! Papa niye İznik’e gelmişti, gelmek istemişti? Bizi ilgilendiren, bu ziyaretin görünen yüzüne bir bakalım!

Yazılı kayıtlara göre M.S. 325’te, 300’ü aşkın Hıristiyan din adamının katılımıyla gerçekleştirilen ilk İznik toplantısında İsa Peygamberin “ilahi” özellikte bir kişi olduğu kabul edilirken, sonradan diğer mezheplerle yol ayrımına neden olacak Teslis inancı (Baba Tanrı, Oğul Tanrı ve Kutsal Ruh) da İznik’te yerli yerine oturtulmuştur. Bugün halen, bazı küçük gruplar dışında tüm Hıristiyan dünyası (Katolik, Ortodoks ve Protestan) bu toplantının önemini teslim ediyorlar. İnanç farklılıklarına rağmen İznik’i kendileri için önemli bir başlangıç noktası, Hıristiyanlık için bir mihenk taşı olarak görüyorlar. 'Tüm kiliselerin ortak paydası' olan İznik için tarihçiler Birinci İznik Konsili'nin Hıristiyanlığın ilk "ekümenik" yani evrensel konsili olduğunu söylüyor.

İşte Papa 14. Leo’nun gelip İznik’te toplu ayin yapması ve Hıristiyan dünyasına bu önemli yerleşkeden seslenmesi hep bundandır. Bu büyük ayin geçtiğimiz cuma günü yapıldı ve bütün dünyaya İznik vurgusu yapılarak naklen yayınlandı. Bu ayinin cuma gününe denk gelmesi ya da getirilmiş olmasına bir anlam yüklemek istemiyorum ama mutlaka bir nedeni vardır demekten de kendimi tutamıyorum.

Bu toplantıya medyadan öğrendiğimize göre, 20 kadar Hristiyan topluluğunun temsilcileri ile çok sayıda Hristiyan katıldı. Vatikan’ın “ekümenik dua buluşması” diye açıkladığı tören, Birinci Konsilin toplandığı yer olduğu düşünülen Aziz Neophytos Bazilikasının kalıntıları önünde yapıldı. Slogan önceden tespit edilmişti. Törende bolca “Tek Rab, tek iman, tek vaftiz” söylemi öne çıkarıldı.

Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının ve özellikle Moskova'nın diğer Ortodoks kiliseleriyle eşit şartlarda diyaloğa girmek istememesinin gölgesi İznik buluşmasının üzerine düştü. Bu arada Fener Rum Patriği Ortodoks dünyasını Moskova’ya rağmen ‘temsilen’ bu önemli dini törene katıldı. Bu katılım Kremlin’e karşı bir meydan okuma mıdır, değil midir bilmiyorum ama yakında kokusunun çıkacağından da eminim.

Papa 14. Leo, göreve geldikten sonra verdiği bir mülakatta; yapmayı öngördüğü bu İznik buluşmasını, ekümenlik müessesesini yeniden canlandırmaya çalışmak için doğru bir fırsat olarak gördüğünü söylemişti.

Hıristiyanlık dünyasında derin yaralar, büyük bölünme ve reform

Hıristiyanlığın doğuşundan itibaren zaman içerisinde inanç boyutlu görüş ayrılıkları nedeniyle bölünmeler yaşandı, farklı gruplar ortaya çıktı. Ancak aynı inanca sahip olmalarına karşın temelinde teolojik ve siyasi nedenlerle yaşanan ayrılıklar, Hıristiyan dünyasında derin yaraların açılmasına neden olmuştu. Yeni Papa’nın bu ayrılıkları yok edecek bir arayış içinde olması beklenmiyor ama Türkiye’de diğer ana mezhebin, Ortodoksların bir kısmının lideriyle bir araya gelmesi, beraberinde birçok mesajı barındırıyor.

Katoliklik, Ortodoksluk ve Protestanlık Hristiyanlığın üç büyük mezhebidir. Bu mezheplerle bağlantılı olarak çok sayıda farklı kilise ve mezhep de ortaya çıkmıştır. 14. Leo öncülüğünde gerçekleşen İznik toplantısının amacı birbirlerini aforoz eden Hıristiyan dünyasına ait ana mezheplerin, bugün ABD’nin teşviki ve zorlamasıyla bir araya getirilmesi ve bunu bütün dünyaya bir şov şeklinde duyurulmasından başka bir şey değildi.

Bakmak ile Görmek arasındaki ince fark önemlidir. Bakmak, şahitliği, Görmek ise derinliği ifade eder. Bakmak sadece gözle olur, görmek, akıl, kalp ve gözün devreye girmesiyle ortaklaşa bir fonksiyon olarak gerçekleşir. Bakmak bir göz hareketi, görmek bir şuur faaliyetidir. O zaman ben de gördüklerimi anlatayım.

Ayin yapanların üzerinde, film sahnelerinden tanıdığımız İlluminati Kıyafetlerine benzer bir şeyler vardı. Biliyorsunuz, İlluminati, dinin gündelik yaşam üzerindeki tahakkümüne karşı çıkmak için faaliyet gösterdiğine inanılan dünyanın en büyük komplo teorilerinden biridir. Katoliklerle İlluminaticiler arasında bir bağ var mıdır bilinmez ama kıyafetler üzerinden bir bağ kurulmuş gibi.

İznik’teki törene bizden de katılanlar oldu. Bunlar arasında Müslüman bildiklerimizden gözyaşlarını tutamayanlar, ağlayanlar, duygulananlar bile oldu. Gülerim, ağlanacak halimize. Tam bir tiyatro sahnesi gibi güzelim ülkem, Türkiye’m. Herkes maskesini takmış kendi rolünü bir güzel oynuyor. Akıllar firarda, bulan haber versin sahiplerine.

Hele o karşılama sahnesi neydi öyle?

Bursa'daki İznik Gölü'nde su çekilmesiyle 2014 yılında ortaya çıkan ve Aziz Neophytos adına inşa edildiği belirlenen batık bazilika kalıntısının olduğu bölgede düzenlenecek tören öncesinde Papa Ankara'da Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından resmî törenle karşılandı. Zat-ı Muhterem’in İslam’ın Peygamberi Hz. Muhammed’in (sav) Medine’ye hicretinde okunan “Tala’al Bedru Aleyna” benzeri bir ilahi okunarak karşılanması. Cumhurbaşkanı Erdoğan ile Papa 14. Leo'nun Sivil Toplum ve Diplomatik Heyet Toplantısı öncesi Tala'al Bedru Aleyna ilahisinin çalınmasından rahatsız olan cenaha tepki gösterdiler. Bu arada bazılarına göre siyaseten birilerinin üzerine ay doğmuş, umut güneşi parlamıştı. Papa gitti, ama bir süre daha rüzgârı esmeye devam etti.