Tayland ile Kamboçya arasında özellikle Preah Vihear Tapınağı çevresinde yoğunlaşan sınır anlaşmazlıklarında sosyal medyanın rolü önemli görülmektedir. Tarihsel olarak sömürge dönemi sınır çizimlerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, son yıllarda dijital platformların etkisiyle yeni bir boyut kazanmıştır. Facebook, X (eski Twitter), TikTok ve YouTube gibi platformlar yalnızca bilgi paylaşım araçları olmaktan çıkmış; ulusal kimliklerin yeniden üretildiği, dezenformasyonun yayıldığı ve kamuoyu algısının şekillendirildiği alanlara dönüşmüştür. Sosyal medyanın kriz dönemlerinde milliyetçi söylemleri güçlendirdiğini, yanlış bilgilerin yayılmasını kolaylaştırdığını ve devlet aktörleri ile dijital içerik üreticilerinin çatışma anlatılarını yönlendirmede önemli rol oynadığı bir gerçekliktir. Bulgular, dijital ortamların fiziksel çatışmaların tamamlayıcı bir unsuru haline geldiğini ve bölgesel güvenlik açısından yeni riskler barındırmaktadır.

Tayland’la Kamboçya arasındaki sınır anlaşmazlıkları Güneydoğu Asya'nın en uzun süreli jeopolitik sorunlarından biri olarak değerlendirilmektedir. Bu anlaşmazlığın merkezinde Preah Vihear Tapınağı ve çevresindeki tartışmalı sınır bölgesi bulunmaktadır. Sorunun kökenleri, Fransız sömürge yönetimi döneminde hazırlanan haritalara kadar uzanmaktadır (Meyer, 2009). Uluslararası Adalet Divanı'nın 1962 ve 2013 yıllarında verdiği kararlar tapınağın Kamboçya egemenliği altında olduğunu teyit etmiş olsa da çevresindeki alanların statüsü iki ülke arasında tartışma konusu olmaya devam etmektedir (Wagener, 2011).

2008 yılında tapınağın UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınması, iki ülke arasında milliyetçi tepkileri artırmış ve sınır bölgesinde askeri gerilimlerin yaşanmasına neden olmuştur (UNESCO, 2021). Son yıllarda ise geleneksel güvenlik sorunlarına dijital iletişim teknolojileri eklenmiş ve sosyal medya çatışmanın yeni bir boyutu haline gelmiştir (Castells, 2015).

Tarihsel Arka Plan ve Temel Aktörler

Tayland ve Kamboçya arasındaki sınır sorununun temelinde sömürge dönemi haritaları bulunmaktadır. Fransız yönetimi altında hazırlanan 1907 tarihli haritalar ile bölgedeki fiili sınır uygulamaları arasında farklılıklar bulunması, günümüzde de devam eden anlaşmazlıkların temel nedenlerinden biridir. UAD'nin 1962 ve 2013 yıllarındaki kararları Preah Vihear Tapınağı'nın Kamboçya'ya ait olduğunu teyit etmiş olsa da çevresindeki bazı alanların statüsü konusunda tartışmalar sürmektedir.

Gerilimde öne çıkan temel aktörler şunlardır:

1. Tayland Hükûmeti ve Tayland Silahlı Kuvvetleri

2. Kamboçya Hükûmeti ve Kamboçya Silahlı Kuvvetleri

3. Eski Kamboçya Başbakanı Hun Sen ve siyasi çevresi

4. Taylandlı siyasi aktörler ve milliyetçi gruplar

5. Sosyal medya fenomenleri ve dijital içerik üreticileri

6. Uluslararası medya kuruluşları

7. ASEAN ve uluslararası kuruluşlar

2025 yılında yaşanan sınır çatışmaları sırasında siyasi liderler ve askerî kurumlar kadar sosyal medya kullanıcıları da sürecin aktif aktörleri haline gelmiştir. Özellikle milliyetçi içerik üreten hesaplar ve etkili dijital yorumcular kamuoyu algısının şekillenmesinde önemli rol oynamıştır.

Sosyal Medyanın Gerilim Sürecindeki Rolü

Sosyal medya platformları modern çatışmalarda yalnızca haberleşme aracı değil, aynı zamanda psikolojik mücadele alanları olarak da işlev görmektedir. Tayland–Kamboçya geriliminde Facebook, TikTok ve X platformlarında milyonlarca kullanıcı sınır bölgesindeki gelişmeleri anlık olarak paylaşmıştır. (Bradshaw & Howard, 2019).

Çatışmalar sırasında askerî hareketlilik, sınır görüntüleri ve milliyetçi mesajlar geniş kitlelere ulaşmıştır. Tayland ordusu, vatandaşları askerî konumları paylaşmamaları konusunda uyarmış ve sosyal medyanın güvenlik riski oluşturabileceğini açıklamıştır. Bu durum sosyal medyanın yalnızca kamuoyu oluşturmakla kalmayıp doğrudan güvenlik boyutuna da etki ettiğini göstermektedir. Özellikle kısa video formatlarının yaygınlaşmasıyla birlikte duygusal ve milliyetçi içerikler algoritmalar tarafından daha görünür hale gelmiştir. Bu durum iki toplum arasında tarihsel önyargıların yeniden üretilmesine katkı sağlamıştır. Sosyal medya platformlarının etkileşim odaklı yapısı, kutuplaştırıcı içeriklerin yayılımını hızlandırmıştır

Dezenformasyon ve Dijital Milliyetçilik

Gerilim sürecinde en dikkat çekici unsurlardan biri dezenformasyonun yaygınlaşmasıdır. Çatışmalar sırasında eski görüntüler güncel olaylar gibi paylaşılmış, doğrulanmamış askerî bilgiler dolaşıma sokulmuş ve her iki tarafı hedef alan propaganda içerikleri üretilmiştir. Kamboçya Savunma Bakanlığı ve Tayland Dijital Ekonomi Bakanlığı, vatandaşları yalnızca resmî kaynaklara güvenmeleri konusunda uyarmıştır.

Dijital milliyetçilik kavramı bu noktada önem kazanmaktadır. Sosyal medya kullanıcıları ulusal kimliklerini savunma refleksiyle hareket etmiş, tarihsel olayları güncel siyasi gelişmelerle ilişkilendirerek karşı tarafı suçlayan içerikler üretmiştir. Reddit ve diğer çevrim içi platformlarda paylaşılan yorumlar, çevrim dışı yaşamda sınırlı kalan gerilimlerin dijital ortamda daha sert biçimde ifade edildiğini göstermektedir. Bu süreçte yanlış bilgi yalnızca bireysel kullanıcılar tarafından değil, bazı medya kuruluşları ve siyasi çevreler tarafından da dolaşıma sokulmuştur bu durum, sosyal medyanın çatışmalarda bir "enformasyon savaşı" alanına dönüştüğünü göstermektedir.

Dijital Etki Üreticileri ve Kamuoyu Yönetimi

2025 yılında yaşanan gerilim sırasında sosyal medya fenomenleri ve kanaat önderleri (KOLs) önemli aktörler olarak ortaya çıkmıştır. ISEAS tarafından yayımlanan analiz, dijital etkileyicilerin yalnızca haber aktarmadığını; aynı zamanda olayların nasıl algılanacağını da belirlediğini ortaya koymaktadır. Bazı içerik üreticileri milliyetçi söylemleri güçlendirirken, bazıları ise daha eleştirel ve uzlaştırıcı bir yaklaşım benimsemiştir. Bu durum sosyal medyanın demokratikleştirici yönü ile manipülasyona açık yapısı arasındaki çelişkiyi göstermektedir. Dijital aktörler geleneksel medya kurumlarından bağımsız hareket edebilmekte, ancak aynı zamanda doğrulama süreçlerinden de uzak kalabilmektedir.

Sonuç ve Değerlendirme

Tayland–Kamboçya gerilimi, günümüz uluslararası ilişkilerinde sosyal medyanın çatışma süreçlerini nasıl dönüştürdüğünü gösteren önemli örneklerden biridir. Tarihsel olarak sınır ve egemenlik tartışmalarına dayanan anlaşmazlıklar, dijital platformların etkisiyle daha geniş kitlelere ulaşmakta ve daha yoğun biçimde hissedilmektedir.

Araştırma bulguları üç temel sonuca işaret etmektedir. Birincisi, sosyal medya milliyetçi söylemlerin yayılmasını hızlandırmakta ve toplumsal kutuplaşmayı artırmaktadır. İkincisi, dezenformasyon ve yanlış bilgi kriz dönemlerinde önemli bir güvenlik tehdidi oluşturmaktadır. Üçüncüsü, dijital içerik üreticileri ve sosyal medya fenomenleri geleneksel medya kadar etkili aktörler haline gelmiştir bu nedenle Tayland ve Kamboçya'nın yalnızca askerî ve diplomatik mekanizmalara değil, aynı zamanda dijital iletişim yönetimine de yatırım yapması gerekmektedir. Bölgesel istikrarın korunabilmesi için medya okuryazarlığının artırılması, doğrulama mekanizmalarının güçlendirilmesi ve sosyal medya platformlarıyla işbirliği geliştirilmesi önem taşımaktadır. Aksi halde dijital alan, fiziksel sınırların ötesinde yeni çatışma alanları üretmeye devam edecektir.

Referanslar

Britannica. (2025). Thailand-Cambodia Border Conflict 2025. Retrieved from https://www.britannica.com/event/Thailand-Cambodia-Conflict

Meyer, S. (2009). Preah Vihear reloaded – The Thai-Cambodian border dispute. ASEAN Economic Bulletin, 28(1), 45–60.

Sriyai, S. H. (2025). Digital Influence and Controversies: The Role of KOLs and Social Media in the Thailand-Cambodia Dispute. ISEAS – Yusof Ishak Institute.

UNESCO. (2021). The 6th Technical Session of the ICC-Preah Vihear. Paris: UNESCO.

Wagener, M. (2011). Lessons from Preah Vihear: Thailand, Cambodia, and the nature of low-intensity border conflicts. ASIEN, 30(3), 27–43.

Reuters. (2025, July 23). Thailand recalls ambassador to Cambodia amid border tensions.

The Guardian. (2025, July 25). Thailand-Cambodia dispute: 130,000 Thai civilians evacuated amid clashes.

Washington Post. (2025, July 24). Thailand-Cambodia clashes: What to know.

Cambodianess. (2025). Fake News Fuels Border Tensions: Cambodia, Thailand Battle Misinformation War.

Nation Thailand. (2025). Thai Digital Ministry Battles Wave of Border Conflict Fake News.